Ketamine in de gezondheidszorg

Er zijn twee gangbare manieren om ketamine of esketamine te krijgen als behandeling bij depressie. Beide vinden plaats onder medisch toezicht.

Ketamine-infuus (intraveneus)

Bij een ketamine-infuus krijg je ketamine via een naald in je arm, in een kliniek of ziekenhuis. De infusie duurt meestal 40 minuten tot 2 uur. Tijdens en na de behandeling word je gemonitord: bloeddruk, hartslag en hoe je je voelt. Na afloop blijf je nog 1 tot 2 uur in de kliniek ter observatie. Je mag daarna niet zelf rijden.

Een behandeltraject bestaat vaak uit meerdere sessies, bijvoorbeeld 2 tot 3 per week gedurende enkele weken. Het precieze schema verschilt per kliniek en per persoon.

Esketamine neusspray (Spravato)

Esketamine is een variant van ketamine die als neusspray wordt toegediend onder de merknaam Spravato. Het is sinds 2019 in de EU goedgekeurd voor therapieresistente depressie, in combinatie met een oraal antidepressivum. Je dient de spray zelf toe, maar altijd in een kliniek of praktijk onder toezicht van een arts. Na toediening blijf je minimaal 2 uur onder observatie.

Het behandelschema van Spravato is vastgelegd: in de eerste maand tweemaal per week, daarna wekelijks, en vervolgens wekelijks of tweewekelijks als onderhoudsbehandeling. De arts bepaalt samen met jou of voortzetting zinvol is.

De kosten van ketaminebehandeling hangen af van de behandelvorm en of je in aanmerking komt voor vergoeding.

Esketamine neusspray (Spravato)

Esketamine neusspray wordt bij therapieresistente depressie vaak vergoed vanuit de basisverzekering. Je hebt een verwijzing nodig en de indicatie moet door een psychiater zijn vastgesteld. Je betaalt wel je eigen risico. De kosten per sessie liggen hoog (honderden euro's per toediening), maar bij vergoeding betaal je daar zelf niets extra's bovenop.

Ketamine-infuus

Ketamine-infuus wordt in de meeste gevallen niet vergoed door de zorgverzekering, omdat het off-label wordt voorgeschreven. De kosten per sessie liggen meestal tussen de 300 en 600 euro, afhankelijk van de kliniek. Een volledig traject van 6 tot 8 sessies kan daarmee tussen de 1.800 en 4.800 euro kosten. Sommige klinieken bieden een betalingsregeling aan.

Waar op letten

Vraag altijd vooraf bij je zorgverzekering of je in aanmerking komt voor vergoeding. Klinieken kunnen je hierbij helpen. Let op verborgen kosten voor intake, nazorg of extra sessies. Een goedkope aanbieder is niet per definitie een goede aanbieder, en een dure behandeling is niet per definitie beter.

Ketamine en esketamine zijn werkzame stoffen met bijwerkingen. Dat geldt voor alle geneesmiddelen, en zeker voor middelen die op het centraal zenuwstelsel werken.

Veelvoorkomende bijwerkingen

• Dissociatie - een gevoel van loskoppeling van jezelf of je omgeving, soms beschreven als dromerig of onwerkelijk
• Duizeligheid en misselijkheid - komen vaak voor tijdens en kort na de behandeling
• Verhoogde bloeddruk - tijdelijk, daarom wordt je bloeddruk tijdens de behandeling gecontroleerd
• Vermoeidheid - veel mensen voelen zich moe na een sessie
• Hoofdpijn - kan optreden in de uren na behandeling

Deze bijwerkingen zijn doorgaans tijdelijk en verdwijnen binnen enkele uren na de sessie.

Risico's op langere termijn

Bij herhaald gebruik van ketamine, ook in medische context, bestaan zorgen over mogelijke effecten op de blaas en het geheugen. Blaasbeschadiging is vooral bekend van recreatief gebruik in hoge doseringen, maar kan niet volledig worden uitgesloten bij langdurige medische behandeling. Langetermijnstudies naar veiligheid lopen nog.

Verslavingsrisico

Ketamine kan verslavend zijn. Bij medisch gebruik onder toezicht is dit risico kleiner dan bij recreatief gebruik, maar het is niet nul. Behandelaars screenen vooraf op een voorgeschiedenis van middelengebruik. Als je eerder verslaafd bent geweest, is dat een contra-indicatie of reden voor extra voorzichtigheid.

Geen wondermiddel

Ketamine is geen oplossing voor iedereen. Bij een deel van de mensen werkt het onvoldoende of helemaal niet. Bij anderen werkt het tijdelijk. De behandeling is geen vervanging van psychotherapie of andere vormen van zorg, maar kan daar in sommige gevallen een aanvulling op zijn. Bespreek altijd de verwachtingen met je behandelaar.

Lees meer over de risico's van ketamine op onze pagina Risico's.